एस् ए एन् एन् न्यूज
आजको अन्तर्राष्ट्रिय परिदृश्यमा युद्ध र शक्ति प्रतिस्पर्धा प्रमुख रूपमा देखिएका छन्। विशेषगरी अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनावले विश्व राजनीतिमा महत्त्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ। इरान र अमेरिकाबीच जारी सैन्य तनाव थप चर्किएको छ। नोभेम्बर ३ मा इरानको दक्षिणी तटीय क्षेत्रस्थित क्वीशम टापु र बन्दर लेंगेह क्षेत्रमा विस्फोटका आवाज सुनिएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले अमेरिकी सेनाले स्ट्रेट अफ हर्मुज क्षेत्रमा रहेका इरानी सैन्य लक्ष्यलाई निशाना बनाएर आक्रमण गरेको समाचार सार्वजनिक गरेका छन्। अमेरिकी पक्षका अनुसार इरानी इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर (IRGC) ले अमेरिकी सैन्य विमानतर्फ गोली चलाएपछि जवाफी कारबाही गरिएको हो।
यसअघि इरानले क्वीशम क्षेत्रनजिक दुईवटा अमेरिकी निगरानी ड्रोन नियन्त्रणमा लिएको र अर्को एमक्यू–९ ड्रोन नष्ट गरेको दाबी गरेको थियो। यद्यपि, यी दाबीहरूको स्वतन्त्र पुष्टि हुन बाँकी छ। घटनाबारे दुवै देशका आधिकारिक निकायबाट तत्काल विस्तृत प्रतिक्रिया सार्वजनिक भएको छैन। स्ट्रेट अफ हर्मुज विश्वकै महत्त्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्गमध्ये एक हो। खाडी क्षेत्रबाट विश्व बजारमा आपूर्ति हुने ठूलो परिमाणको कच्चा तेल तथा प्राकृतिक ग्यास यही मार्ग हुँदै ढुवानी हुन्छ। त्यसैले यस क्षेत्रमा सैन्य तनाव बढ्नु अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्वमा मात्र सीमित विषय होइन। यसले विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति, समुद्री व्यापार, अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी खर्च तथा तेलको मूल्यमा समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ।
अमेरिका इरानको सैन्य क्षमतालाई नियन्त्रण गर्ने रणनीतिमा केन्द्रित देखिन्छ। विशेषगरी अमेरिकी सैन्य सम्पत्ति तथा व्यावसायिक जहाजको सुरक्षालाई आधार बनाएर गरिने सैन्य कारबाहीले द्वन्द्वको दायरा थप विस्तार गर्न सक्छ। अर्कोतर्फ, इरानले हर्मुज जलमार्गमा अवरोध सिर्जना गरेमा वा असुरक्षाको अवस्था उत्पन्न भएमा त्यसको असर विश्व अर्थतन्त्रसम्म पुग्न सक्छ। यस घटनाको समय पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। अमेरिकामा मध्यावधि निर्वाचन भइरहेका बेला भएको यस सैन्य घटनाले घरेलु राजनीति र विदेश नीतिबीचको सम्बन्धलाई थप संवेदनशील बनाएको छ।
नेपालले पेट्रोलियम पदार्थको ठूलो हिस्सा आयात गर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य बढेमा त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली अर्थतन्त्रमा पर्न सक्छ। इन्धनको मूल्यवृद्धिले यातायात, खाद्यान्न ढुवानी तथा समग्र उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। त्यसैले अमेरिका–इरानबीचको बढ्दो सैन्य तनावलाई नेपालले पनि आर्थिक तथा रणनीतिक दृष्टिकोणबाट चासोका साथ हेर्नुपर्ने अवस्था छ।
