एस् ए एन् एन् न्यूज
वाकी–टकीहरू नेपालमा सुरक्षा, आपतकालीन सेवाहरू र व्यावसायिक उद्देश्यका लागि प्रयोग गरिने सञ्चार उपकरणहरू हुन्।
यसको प्रयोगका लागि नेपालमा सरकारसँग अनुमति लिनुपर्छ तर पछिल्लो समय अनुमति नलिई वाकिटकीको प्रयोग गर्नेको सङ्ख्या उल्लेखनिय रुपमा बढेपछि सूचना तथा प्रसारण विभागले नियमनका लागि अग्रसरता देखाएको छ ।वाकी–टकीहरू प्रयोग गर्नाका लागि अनुमति प्राप्त गर्ने प्रक्रिया बोझिल छ, र अधिकांश मानिसहरूले तिनीहरूलाई अनुमति बिना प्रयोग गर्छन्।
सूचना विभागअन्तर्गतको प्रसारण शाखाका निर्देशक डा. सुवोध नेपाल पनि नेपालमा वाकी–टकी प्रयोग गर्ने अनुमति प्रक्रिया सजिलो नभएको स्वीकार गरेका छन् । विसं २०७९ असोजमा वाकिटकी प्रयोगका लागि सूचना तथा प्रसारण विभागसँग अनुमति माग गरेको एक स्थानीय तहले केही समयअघि मात्रै उपकरण खरिद गर्न अनुमति पायो तर, लगभग साढे दुई वर्षपछि फाल्गुन १५ मा मात्र अनुमति प्राप्त भयो। अब उपकरण खरिद गरेपछि विभागले प्राविधिक परीक्षण गरेपछि मात्रै त्यसको प्रयोग गर्न पाउने विभागको पत्रमा भनिएको छ ।
डिकेड इन्टरनेसनलका अपरेटर वीवी ढाकल भन्छन्, वाकी–टकीको प्रयोग कानुनी रूपमा सजिलो छैन तर, त्यहाँ वाकी–टकीहरूको प्रयोगका लागि कानून छ, प्रक्रिया जटिल छ। विशेष गरी भौगोलिक रूपमा दुर्गम क्षेत्रहरूमा र जलविद्युत परियोजनाहरूको निर्माणमा वाकी–टकीहरूको प्रयोग प्रभावकारी भएको छ। मोबाइल फोन र सञ्चारका अन्य माध्यमहरू प्रयोग गर्नुभन्दा वाकी–टकीको प्रयोग धेरै सजिलो छ र यो छिटो र बढी प्रभावकारी पनि भएको उनले बताए ।
वाकिटकी रेडियो फ्रिक्वेन्सी प्रयोग भई सञ्चालन हुने भएकाले रेडियो यन्त्रहरूको आयात, बिक्री–वितरण, आफूसँग राख्न तथा प्रयोग गर्नका लागि रेडियो ऐन, २०१४ तथा रेडियो सञ्चार (लाइसेन्स) नियमावली, २०४९ बमोजिम लाइसेन्स लिनुपर्छ । हाल सुरुमा रु दुई हजार बुझाएर वाकिटकी प्रयोग गर्न पाइन्छ भने प्रत्येक वर्ष नवीकरणका लागि रु एक हजार बुझाउनुपर्छ ।
यदि कुनै विदेशी नागरिक वा संस्थाले अस्थायी रूपमा प्रयोग पर्वतारोहण, पदयात्रा, चलचित्र सुटिङ आदिका लागि रेडियो उपकरण प्रयोग गर्छ भने निर्दिष्ट शुल्कको आधा मात्र लाग्नेछ।
गत वर्ष असोजमा सप्तरीको छिन्नमस्ता गाउँपालिकाको मोहनपुरबाट करिब रु आठ लाख बराबरको वाकिटकी प्रहरीले बरामद गरेको थियो । भारतबाट अवैध रूपमा ल्याउँदै गरेको १०० वटा पोर्टेबल ह्यान्ड सेट सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल बिओपी छिन्नमस्ताले बरामद गरेको थियो ।
त्यति मात्रै होइन, अनुमतिबिना ‘अनलाइन’मार्फत बिक्री गर्नेहरूको सङ्ख्या पनि उल्लेख्य छ ।हाल नेपालमा युएचएफ फ्रिक्वेन्सीमा ४०० देखि ४८० सम्म र भिएचएफमा १३६ देखि १७४ फ्रिक्वेन्सीमा वाकिटकी प्रयोग भइरहेको छ । सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले पनि स्थान र उपलब्धताका आधारमा प्रिक्वेन्सी उपलब्ध गराउँदै आएको छ । हाल नेपालमा करिब एक हजार कम्पनीले वाकिटकीको प्रयोग र बिक्री वितरण गरिरहेका छन् । सूचना विभागको पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार हालसम्म करिब ५०० ले नवीकरण गरेका छन् ।
