के.आर अर्याल
२७ वर्षपछि दिल्लीमा फेरि भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) को सरकार बन्ने देखिएको छ। भारतको निर्वाचन आयोगले भारतको शनिबार दिउसो सार्वजनिक गरेको नतिजा अनुसार, विधानसभा निर्वाचनमा भाजपा २ सिट जितिसकेको छ र ४६ सिटमा अग्रता लिएको छ, जसको कुल संख्या ४८ छ । आम आदमी पार्टी (आप) ले पनि २ सिट जितेको छ भने २० सिटमा अग्रता लिएको छ, जसको कुल संख्या २२ पुगेको छ । कुनै समय महात्मा गान्धी, जवाहरलाल नेहरु र इन्दिरा गान्धीले नेतृत्व गरेको कांग्रेसले कुनै सिट जित्न सकेको छैन।
दिल्लीका ७० सिटमध्ये कंग्रेसले जारी मतगणनामा कहीँ पनि अग्रता लिएको छैन। मत प्रतिशतको हिसाबले पनि कांग्रेसको अवस्था दयनीय देखिएको छ । आम आदमी पार्टी (आप)का नेता अरविन्द केजरीवाल नयाँ दिल्लीबाट पराजित भएका छन् । उनलाई भाजपा उम्मेदवार प्रवेश वर्मा ले हराएका हुन ।
यो नतिजाले दिल्लीको राजनीतिकमा ठूलो परिवर्तन देखाएको छ । दिल्लीबाट पराजित भए पछि अरविन्द केजरीवाले पछिल्लो १० वर्षमा आफुहरुले शिक्षा स्वास्थ्य पानी बिजुली दिल्लीको भौतिक संरचना सुधा गर्ने कोशिस लगायतका क्षेत्रमा धेरै काम गरेको बताएका छन । चुनाव हारेपछि पनि जनताको आदेशअनुसार जिम्मेवार प्रतिपक्षीमात्र नभई समाजसेवामार्फत जनताको सुखदुखमा निरन्तर जोडिने उनले बताएका छन ।
यस अघि सन् २०१४ को १६ औं लोकसभा निर्वाचनमा भारतीय राजनीतिमा ‘गुजरात मोडेल’ र दिल्ली मोडेलको खुबै चर्चा चलेको थियो । किनकि गुजरात मोडेल नै त्यो एक महत्वपूर्ण अस्त्र थियो, जसले भाजपालाई पहिलोपटक बहुमतसहित सत्तामा पुराएको थियो ।
गुजरात मोडेलको अर्थ नरेन्द्र मोदी गुजरातको मुख्यमन्त्री हुँदा सन् २००२–२०१२ बीचको १० बर्षको अवधिमा भएको राज्यको भौतिक पूर्वाधार निर्माण र उद्यमशीलता बृद्धिद्धारा हासिल आर्थिक विकास थियो ।
मोदीले गुजरात शासनकालमा राज्यमा फराकिला ठूला सडक, रेल्वे, एयरपोर्ट, बाँध र बन्दरगाहलगायतका ठूला भौतिक पूर्वाधार सुधार र निर्माणमा विशेष जोड दिएका थिए । साथै, कर्पोरेट प्रचलन र लगानी आकर्षण उनको मोडेलको अर्को महत्वपूर्ण पाटो थियो ।
केजरीवालको दिल्ली मोडेल भने मोदीको गुजरात मोडेल भन्दा उल्टो छ । केजरीवालले ठूल्ठूला भौतिक पूर्वाधार विकास र कर्पोरेट सुविधामा हैन, सर्वसाधारणको शिक्षा, स्वास्थ्य र सुविधामा विशेष: ध्यान दिइरहेका थिए । केजरीवालले सरकारी स्कुलको गुणस्तरमा उल्लेखनीय सुधार ल्याए । सहज र सर्वसुलभ स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउँन विशेष जोड दिए, खानेपानी र विजुली निशुल्क वितरण गरेका छन् ।
शहरिया गरिब र झुपडपट्टीवालाको आवास स्थिति सुधारमा जोड दिएका छन् । केजरीवालको दिल्ली मोडेलमा शासनप्रशासनको गुणस्तर सुधार, भ्रष्टाचार निवारण र आर्थिक मितव्ययीताले बिशेष महत्व पाएको थियो । यस अघि बिभिन्न आरोपमा मोदीको सरकारले केजरीवाल पक्राउ समेत गरेका थिए । उनीहरु बिच टकराब थियो अन्नत मोदी नै बिजयी भए ।
